Diễn biến thất thường của khí hậu, sự di chuyển của một số vùng dân cư cùng với thói quen ngủ không mắc màn chống muỗi của đồng bào các dân tộc ở các vùng miền núi đã làm cho bệnh sốt rét tăng cao. Nhất là ở khu vực các tỉnh Đông nam bộ và Tây Nguyên, theo đánh giá của Viện sốt rét - ký sinh trùng - côn trùng Trung Ương, số lượng sốt rét ác tính tăng lên từ 50 đến 110% và có nguy cơ bùng phát dịch. Điều này đỏi hỏi công tác phòng chống sốt rét phải được đẩy mạnh và cần nhất là sự vào cuộc của người dân các địa phương.
6 tháng đầu năm 2009, cả nước có 21 nghìn người mắc bệnh sốt rét và có 7 ca tử vong do sốt rét tại các tỉnh Bình Phước, Đăk Nông, Gia Lai, Ninh Thuận, An Giang và Đồng Tháp. Những bệnh nhân mắc bệnh sốt rét chủ yếu là đồng bào các dân tộc, sống ở vùng núi cao, khí hậu phức tạp và khi ngủ không dùng màn chống muỗi. Điều đáng nói là tất cả các địa phương đã được ngành y tế tổ chức tẩm màn, phun thuốc diệt ký sinh trùng và côn trùng gây bệnh. Nhưng diễn biến của bệnh sốt rét lại là điều đáng lo ngại, nhất là ở miền Trung và Tây Nguyên. Số ký sinh trùng sốt rét tính trung bình cả nước tăng 24%. Trong khi đó ở miền Trung tăng trên 50% và ở Tây Nguyên tăng trên 38%.
Thầy thuốc nhân dân- TS Triệu Nguyên Trung- Viện trưởng viện sốt rét-KST-CT Quy Nhơn cho biết: "Nhân dân được cấp màn tẩm phòng muỗi nhưng không ngủ. Như điều tra ở Quảng Trị cho thấy có trên 50% số dân ngủ không mắc màn. Tình trạng di cư, tiếp xúc ở biên giới làm cho công tác kiểm soát sốt rét thêm khó khăn. Người dân khi bị bệnh không đến trung tâm y tế sớm nên gây tử vong....".
Theo BS Nguyễn Văn Long-Phó GĐ Trung tâm Phòng chống sốt rét Nghệ An, người dân chủ quan trong phòng chống bệnh, cộng với việc đi rừng, ngủ rẫy nên công tác phòng chống sốt rét gặp những trở ngại nhất định.
Những lý do đó lý giải vì sao Miền Trung và Tây Nguyên là những vùng trọng điểm về nguy cơ bệnh dịch sốt rét. Đây là địa bàn có nhiều rừng núi, sông suối, khí hậu độ ẩm cao là điều kiện thuận lợi cho các loại ký sinh trùng, côn trùng mang bệnh sốt rét phát triển. Mặc dù các hoạt động phòng chống sốt rét ở các vùng này được triển khai theo đúng chỉ đạo của chương trình quốc gia phòng chống sốt rét nhưng nguy cơ về bệnh dịch này luôn ở mức báo động. Điều khó khăn nhất là ở các vùng núi cao, giáp biên với nước Lào, nhân dân hai nước Việt -Lào thường xuyên có sự qua lại giao lưu kinh tế- văn hóa đã làm cho việc kiểm soát bệnh sốt rét càng trở nên khó khăn. Vấn đề đặt ra là ngành y tế lâu nay đã làm tốt vấn đề phòng chống sốt rét nhưng một số địa phương và nhân dân ở các vùng trọng điểm về sốt rét lại chủ quan với căn bệnh này.
TS Triệu Nguyên Trung cho rằng: "Vấn đề bây giờ là cần cộng đồng. Nghĩa là người dân phải chủ động, chính quyền các ban ngành phải vào cuộc thực sự cùng ngành y tế. Thêm đó y tế cơ sở cũng cần nâng cao công tác chẩn đoán, điều trị".
Những đợt tuyên truyền về phòng chống sốt rét cho đồng bào các dân tộc luôn được tăng cường. Cùng đó, công tác tẩm màn chống muỗi, phun hóa chất diệt côn trùng, ký sinh trùng gây bệnh được ngành y tế các địa phương tiến hành định kỳ, nhất là vào thời điểm giao mùa. Công tác phòng chống sốt rét cũng đang được lồng ghép tuyên truyền cùng với việc thực hiện các chương trình dự án phát triển kinh tế- xã hội. Nhưng để đem lại hiệu quả cao trong phòng chống sốt rét và các bệnh dịch khác thì ngoài sự hoạt động tích cực của ngành y tế, rất cần sự vào cuộc của chính quyền các địa phương, đặc biệt là ý thức phòng chống của người dân bằng cách ngủ màn và phòng ngừa muỗi, côn trùng cắn, hạn chế tiếp xúc với vùng có nguy cơ mắc bệnh cao.
Thảo Nguyên- Từ Thành
